Hoe geef je techniek een vaste plek in het basisonderwijs, zonder dat het een extra vak wordt? Daar houdt Pauline zich als projectleider bij HA!Tech mee bezig. Met een achtergrond in de chemie, vijftien jaar ervaring in het promoten van scheikunde onder jongeren en een flinke dosis enthousiasme werkt ze aan de Techroutes: technieklessen voor groep 4, 5 en 6 die aansluiten op de nieuwe kerndoelen.
Wie Pauline over techniekonderwijs hoort praten, merkt meteen dat het haar passie is. Ze studeerde scheikunde aan de Universiteit Leiden en kwam daarna terecht in de technische personeelsbemiddeling. “Dat heb ik twee jaar gedaan, maar ik miste het chemische wereldje toch wel.” Ze vond haar plek bij het Communicatiecentrum Chemie (C3), dat als doel heeft chemie te promoten onder jongeren, vooral via het basis- en voortgezet onderwijs. Daar werkte ze vijftien jaar. “Echt bizar lang. Maar we waren een klein team en ik deed alles van A tot Z. Proefjes voor basisschoolkinderen bedenken en testen in ons keukentje, presentaties geven bij subsidieverstrekkers, workshops voor docenten over beroepenvoorlichting en meedraaien op grote events met veel kinderen.”
Van C3 naar zzp’er
Op een gegeven moment merkte ze dat dingen terugkwamen. Bij andere banen zag ze steeds maar één stukje van dat hele traject. “Ik vind eigenlijk alles leuk. Toen zei iemand: waarom begin je niet voor jezelf?” Inmiddels is ze ruim tien jaar zelfstandig, met opdrachten voor farmaceutische en chemische bedrijven en hbo-opleidingen. “Die diversiteit die ik zo leuk vond bij C3, heb ik nu nog steeds. En met HA!Tech ben ik eigenlijk weer een beetje terug bij C3: techniek onderdeel laten zijn van het onderwijs.”
Door de bomen het bos weer zien
De eerste opdracht bij HA!Tech was duidelijk. Basisscholen zien, door al het techniekaanbod, vaak door de bomen het bos niet meer. “Het idee was om dat inzichtelijk te maken. Scholen willen wat meer ontzorgd worden: hoe geef ik invulling aan techniek? Dat kan betekenen dat je een expert laat komen of dat je je eigen mensen traint. Maar het moet niet iets extra’s worden, want de druk op leerkrachten is al groot.”
Daarbij was één ding vanaf het begin duidelijk: niet wéér iets nieuws ontwikkelen. “Er bestaat al zoveel in de regio Haaglanden. Dat is ook de rode draad die ik heb meegekregen. Mijn streven is om zoveel mogelijk gebruik te maken van wat er al is. Dan bedoel ik niet alleen vakexperts die je kunt inhuren, maar ook lesmateriaal dat partijen al hebben ontwikkeld en je kunt downloaden.”
Van menu naar routes
Uit gesprekken met leerkrachten en bezoeken aan scholen kwam het idee voor de routes. “Elke school pakt techniek anders aan. Vaak is het iets extra’s en geen echte leerlijn. Er zijn scholen die al heel actief zijn en vooral inspiratie zoeken. Maar er zijn ook scholen die zeggen: ik wil wel, maar ik weet niet waar ik moet beginnen. Die hebben een voorbeeld nodig.” Wat alle scholen gemeen hebben: ze willen techniek graag aan alle groepen aanbieden, in ieder geval vanaf groep 4. Of dat lukt, hangt af van tijd, ruimte, mensen en budget.
Het oorspronkelijke plan was om aan te sluiten bij de thema’s van lesmethode Blink. “Daarin staat bijvoorbeeld dat je een techniekopdracht kunt doen, maar die wordt niet uitgewerkt. Daar liepen leerkrachten op vast.” Toen leerkrachten inhoudelijk gingen meedenken, bleek echter dat lang niet iedereen met Blink werkt. “Zij zeiden: wij hebben behoefte aan een structureel aanbod, maar dan op basis van de kerndoelen. Daarmee zet je het breder op, want dan kunnen in principe alle scholen ermee aan de slag, welke methode ze ook gebruiken. Maar het maakt het ook complexer.” De timing is in elk geval goed. “De nieuwe kerndoelen vallen nu samen met dit project. Die zijn de komende tien, vijftien jaar bepalend voor het basisonderwijs. Dus dit is het moment om daar goed naar te kijken.”
Kerndoelen en route
De uitdaging voor Pauline zit in de vertaalslag: de nieuwe kerndoelen omzetten naar doe-activiteiten die scholen structureel kunnen inzetten. De kerndoelen gaan vooral over vaardigheden, met daarnaast wat kennis. Daardoor kun je er een opbouw in aanbrengen. “In de kleuterklas ben je bijvoorbeeld met knippen bezig, later gaan ze figuurzagen. Kleine stapjes in de ontwikkeling van vaardigheden.”
Samen met leerkrachten ontwikkelt Pauline zo twee routes per groep, voor groep 4, 5 en 6. Een route in groep 5 bouwt verder op wat leerlingen in groep 4 hebben gedaan. Aan de inhoud werkt ze nu hard. “Ik wil dat het werken met verschillende materialen, technieken en gereedschappen centraal staat. Kinderen gaan zelf aan de slag. Ook vind ik een koppeling met het dagelijks leven en de maatschappij belangrijk. Daarover ga ik nog verder in gesprek met de leerkrachten.”
Belangrijk is dat de routes geen extra activiteit worden, maar onderdeel van wat er al is. “Een route kan aansluiten bij een thema waar de school toch al mee bezig is. Bij handvaardigheid kun je prima een technische opdracht doen. En tijdens rekenen kun je rekenen met verhoudingen in iets wat je bij handvaardigheid gaat maken. Zo breng je het ook tot leven voor de kinderen.”
Daarbij haakt ze graag aan bij wat er landelijk gebeurt. “Ik heb korte lijntjes met de NVON en met SLO, die de kerndoelen heeft opgesteld. SLO werkt zelf ook aan een leerlijn. Het zou zonde zijn als wij helemaal zelf gaan puzzelen terwijl zij al een heel eind zijn.”
Ontzorgen
Wat wil ze zien als de eerste routes in de klas draaien? “Allereerst: is het wat we op papier hebben bedacht ook echt uitvoerbaar in de klas? Ten tweede: is dit de juiste aanpak, zodat we die later kunnen uitbreiden? En ten derde de logistiek.” Belangrijk is dat de routes overeind blijven als de subsidie ooit stopt. Daarvoor is het van belang dat meerdere schoolbesturen samen optrekken en dat er wordt samengewerkt met gemeenten, bedrijven en buitenschoolse partners. “Dat hoeft niet altijd geld te kosten: er zijn in Haaglanden partijen die budget hebben om scholen kosteloos activiteiten aan te bieden. Of een school kiest er bewust voor om een uitje uit het eigen budget te betalen.”
Een voorbeeld, geen keurslijf
Pauline is realistisch over wat de routes moeten worden. “Er is niet één manier om techniek in je onderwijs te integreren. De ene school werkt met strakke methodes, de andere op projectbasis. Dat is juist het mooie, maar daardoor is er ook niet één weg.” De routes zijn daarom bedoeld als voorbeeld. “Scholen kunnen ze letterlijk volgen, of zeggen: bedankt voor het idee, wij doen het net even anders. Dat is ook prima.”
Daarom gaat ze ook bij scholen langs om te zien hoe zij nu techniek geven. “Dan laten ze zien wat ze al kunnen en welke ruimte ze hebben. Zo krijg ik inzicht in hoe het op de werkvloer gaat.”
Een stip op de horizon
De lat ligt hoog, beseft Pauline. “Het is niet zo dat ik me een weekend op zolder opsluit en het dan gefixt heb. Maar het is een leuke klus.” Wanneer is ze tevreden? “Als scholen in Haaglanden, al is het maar één element uit de Techroutes kunnen gebruiken, dan ben ik echt helemaal gelukkig.”
Meer weten over Techroutes? Neem contact met ons op.
